به گزارش روابط عمومی دانشگاه ، دکتر مرجان فیروزآبادی، رئیس دانشکده پرستاری و فوریت‌های پزشکی طی مصاحبه اختصاصی در چهارمین روز از هفته سلامت  به ابعاد محتلف خودمراقبتی و سلامت روان پرداخت.

خبرنگار وب دا ، خانم دکتر فیروزآبادی، با تبریک هفته سلامت، لطفاً درباره اهمیت خودمراقبتی، به ویژه در حوزه سلامت روان، و شعار امسال که بر «خودمراقبتی و سلامت روان مبتنی بر دانش» تأکید دارد، توضیحات بیشتری بفرمایید.

دکتر فیروزآبادی: با سلام و تبریک متقابل. هفته سلامت فرصت مغتنمی است تا بر مفاهیم کلیدی سلامت، به‌خصوص خودمراقبتی، تمرکز کنیم. خودمراقبتی مبتنی بر دانش، اساس و بنیان سلامت روان پایدار است. این رویکرد به معنای مجموعه‌ای از اقدامات آگاهانه است که افراد، خانواده‌ها و جوامع با تکیه بر اطلاعات معتبر، آموزش صحیح و شواهد علمی، برای حفظ و ارتقای سلامت جسمی و روانی خود انجام می‌دهند. این همان چیزی است که سازمان بهداشت جهانی نیز بر آن تأکید دارد؛ یعنی توانمندسازی افراد برای تصمیم‌گیری آگاهانه درباره سلامتشان.

خبرنگار وب دا : منظور از «خودمراقبتی آگاهانه» چیست و چگونه به سلامت روان کمک می‌کند؟

دکتر فیروزآبادی: سازمان بهداشت جهانی خودمراقبتی را مجموعه‌ای از توانایی‌ها و رفتارهای آگاهانه تعریف می‌کند که افراد برای حفظ سلامت، پیشگیری از بیماری و مدیریت تنش‌های زندگی به کار می‌گیرند. این اقدامات، وقتی آگاهانه و بر اساس دانش صورت گیرند، می‌توانند تأثیر چشمگیری بر سلامت روان داشته باشند. شواهد علمی متعدد نشان می‌دهند که خودمراقبتی منظم و آگاهانه، اضطراب، افسردگی و فرسودگی روانی را کاهش داده و در نتیجه، کیفیت زندگی و تاب‌آوری روانی فرد را به طور قابل توجهی ارتقاء می‌بخشد.

خبرنگار وب دا : شما به ابعاد علمی خودمراقبتی در سلامت روان اشاره کردید. لطفاً این ابعاد را برایمان شرح دهید.

دکتر فیروزآبادی: حتماً. خودمراقبتی ابعاد مختلفی دارد که هر کدام به نحوی بر سلامت روان تأثیر می‌گذارند:

خودمراقبتی جسمی: این بعد شامل اقداماتی چون خواب کافی، تغذیه متعادل و فعالیت بدنی منظم است. این موارد، پایه‌های تنظیم سیستم عصبی و کاهش هورمون‌های استرس محسوب می‌شوند. پژوهش‌ها تأیید کرده‌اند که ورزش منظم با افزایش ترشح اندورفین و سروتونین، نه تنها خلق‌وخوی ما را بهبود می‌بخشد، بلکه عملکرد شناختی مغز را نیز تقویت می‌کند.

خودمراقبتی هیجانی: توانایی شناخت، پذیرش و بیان سالم هیجان‌ها، اساس تنظیم هیجانی است. وقتی افراد بتوانند احساسات خود را به درستی ابراز کنند، از طریق گفت‌وگو، نوشتن احساسات یا تمرین‌های آرام‌سازی، از انباشت فشار روانی جلوگیری می‌کنند.خودمراقبتی ذهنی: این بعد شامل مدیریت افکار منفی، پرهیز از مواجهه مداوم با اخبار تنش‌زا و تقویت ذهن از طریق یادگیری، تمرین ذهن‌آگاهی و افزایش تمرکز است. مطالعات نشان داده‌اند که تمرین‌های ذهن‌آگاهی (Mindfulness) و مدیتیشن، سطح استرس و اضطراب را به طور مؤثری کاهش می‌دهند. همچنین، رویکردهای درمانی مانند درمان شناختی-رفتاری (CBT) به ما کمک می‌کنند تا الگوهای فکری ناکارآمد را اصلاح کرده و انعطاف‌پذیری روانی خود را افزایش دهیم.خودمراقبتی اجتماعی: روابط اجتماعی قوی و حمایتی، حس تعلق و امنیت روانی را تقویت می‌کنند. داشتن ارتباط مؤثر با خانواده، دوستان و شبکه‌های حمایتی، تاب‌آوری فرد را در برابر فشارهای روانی به شدت افزایش می‌دهد.خودمراقبتی معنوی: یافتن معنا، امید و آرامش در زندگی از طریق فعالیت‌هایی مانند دعا، مراقبه، شکرگزاری یا ارتباط با طبیعت، نقش حیاتی در ارتقای سلامت روان و کاهش احساس تنهایی و ناامیدی دارد. این فعالیت‌ها می‌توانند منبع قوی امید و آرامش باشند.خودمراقبتی شغلی و تحصیلی: ایجاد تعادل بین کار، تحصیل و زمان استراحت، برای پیشگیری از فرسودگی شغلی و تحصیلی ضروری است. مدیریت زمان و تعیین مرز مشخص بین مسئولیت‌ها و زمان استراحت، از اصول اساسی سلامت روان محسوب می‌شود.خودمراقبتی تفریحی و خلاقانه: فعالیت‌های لذت‌بخش و خلاقانه مانند گوش دادن به موسیقی، پرداختن به هنر، ورزش یا سرگرمی‌های هدفمند، به کاهش تنش روانی، افزایش نشاط و بهبود کیفیت کلی زندگی کمک شایانی می‌کنند.

خبرنگار وب دا : در پایان، پیام شما به مخاطبان در خصوص خودمراقبتی چیست؟

دکتر فیروزآبادی: خودمراقبتی تنها یک انتخاب فردی نیست، بلکه یک مهارت علمی ضروری برای حفظ سلامت روان در زندگی پرشتاب امروزی است. تقویت رفتارهای خودمراقبتی در تمام این ابعاد، می‌تواند زمینه‌ساز ساختن جامعه‌ای سالم‌تر، تاب‌آورتر و با کیفیت زندگی بالاتر باشد. از همه دعوت می‌کنم به این امر حیاتی توجه ویژه‌ای داشته باشند.