یادداشت معاون آموزشی دانشگاه

هویت واقعی دانشگاه را انسان‌هایی می‌سازند که دانش تولید کرده، آن را به نسل آینده می‌آموزند و در حساس‌ترین عرصه‌های سلامت جامعه فعالانه به ایفای نقش می پردازند. ستون اصلی تولید علم اعضای هیات علمی هستند که همزمان معلم، پژوهشگر، مدیر، مشاور، پزشک یا ارائه‌دهنده خدمت سلامت، سیاستگذار و الگوی حرفه‌ای دانشجویان هستند. کیفیت آموزش دانشجوی امروز، توانمندی تیم سلامت و کیفیت ارائه خدمات سلامت در کشور، ارتباط مستقیم با دانش، انگیزه و احساس تعلق اعضای هیات علمی دارد.

عضویت در هیات علمی، حاصل سال‌ها تحصیل، تجربه‌اندوزی، پژوهش و تلاش حرفه‌ای است. با این حال، نمی‌توان انتظار داشت که تعهد درونی استادان، به‌تنهایی و برای همیشه جای خالی حمایت‌های سازمانی و اجتماعی را پر کند. علاقه به آموزش، خدمت به جامعه و مشارکت در پیشرفت علم، سرمایه‌ای ارزشمند است؛ اما این سرمایه در محیطی شکوفا می‌شود که در آن امنیت شغلی، معیشت درخور و شایسته، احترام حرفه‌ای، عدالت سازمانی و امکان رشد علمی وجود داشته باشد. 

از این منظر، تأمین مادی اعضای هیئت علمی نباید امتیازی فردی یا هزینه‌ای مصرفی تلقی شود؛ بلکه بخشی از زیرساخت توسعه علمی کشور است. استادی که برای تأمین نیازهای متعارف زندگی ناچار است بخش عمده زمان و انرژی خود را خارج از مأموریت دانشگاه صرف کند، فرصت کمتری برای به‌روز نگه‌داشتن دانش، طراحی آموزش باکیفیت، راهنمایی دانشجویان و انجام پژوهش‌های مسئله‌محور خواهد داشت. امنیت معیشتی، ذهن استاد را از دغدغه‌های فرساینده آزاد می‌کند و امکان تمرکز بر آموزش، تحقیق، نوآوری و تربیت نیروی انسانی را فراهم می‌سازد. 

البته انگیزش دانشگاهی تنها با افزایش پرداخت‌ها ایجاد نمی‌شود. تجربه‌های داخلی و شواهد بین‌المللی نشان می‌دهند که ماندگاری اعضای هیات علمی به مجموعه‌ای از عوامل وابسته است: عدالت و شفافیت در توزیع فرصت‌ها و مسئولیت‌ها، ارزیابی منصفانه، شایسته‌سالاری در انتصاب‌ها، مشارکت استادان در تصمیم‌گیری، قدردانی واقعی از آموزش و پژوهش باکیفیت، دسترسی به امکانات علمی، حمایت از ارتباطات ملی و بین‌المللی و وجود مسیر روشن برای ارتقای حرفه‌ای. 

 اگر فقط  خروجی‌های کمی را ببینیم ، اما محدودیت‌های زمانی، آموزشی، پژوهشی و معیشتی استاد را نبیند، به‌تدریج با کاهش انگیزه، فرسودگی، افت کیفیت آموزش و تمایل نیروهای توانمند به ترک دانشگاه روبه‌رو خواهد شد. در مقابل، دانشگاهی که اعضای هیات علمی خود را بشنود، از آنان حمایت کند و میان مسئولیت‌ها، اختیارات، امکانات و پاداش‌ها توازن برقرار سازد، نه‌تنها در حفظ نیروهای علمی موفق‌تر خواهد بود، بلکه سرمایه اجتماعی، اعتبار علمی و بهره‌وری سازمانی بیشتری نیز به دست خواهد آورد. 

امروز حمایت از اعضای هیات علمی تصمیمی راهبردی درباره آینده کشور است. توسعه علمی با ساختمان، تجهیزات و آیین‌نامه به‌تنهایی محقق نمی‌شود. توسعه زمانی شکل می‌گیرد که استاد دانشگاه احساس کند کوشش علمی او دیده می‌شود، منزلت حرفه‌ای‌اش پاس داشته می‌شود، زندگی شرافتمندانه‌اش قابل تأمین است و برای ساختن آینده دانشگاه و کشور نقش واقعی دارد. حفظ و تقویت این سرمایه انسانی، به معنای حفظ کیفیت آموزش پزشکی، ارتقای نظام سلامت، جلوگیری از اتلاف سرمایه‌های ملی و فراهم‌کردن زمینه تولید علم و نوآوری است. هر میزان که امروز برای امنیت، انگیزه و بالندگی اعضای هیئت علمی سرمایه‌گذاری کنیم، فردا آن را در قامت دانش‌آموختگان توانمندتر، پژوهش‌های اثربخش‌تر، خدمات سلامت باکیفیت‌تر و کشوری برخوردار از استقلال و اقتدار علمی بازخواهیم یافت. بیایید متعهد شویم گفتمان غالب و جاری ما در دانشگاه علوم پزشکی البرز هم‌زمان بر سه محور متمرکز باشد: حفظ شأن و منزلت استاد، تأمین عادلانه معیشت او، و ایجاد فضای انگیزشی و امیدبخش برای شکوفایی علمی.

دکتر راضیه لطفی

معاون آموزشی دانشگاه علوم پزشکی البرز

25 تیر ماه 1405